Beschrijving
Delven in Digibron van Martha Visscher-Houweling is een bijzonder onderzoek naar religieus taalgebruik binnen de reformatorische traditie in Nederland. In dit boek wordt met behulp van moderne computertechnieken onderzocht hoe taal, geloof en groepsvorming met elkaar verbonden zijn.
Centraal in het onderzoek staat Digibron, een digitaal archief dat sinds 2011 online beschikbaar is. Dit archief bevat een grote verzameling teksten die grotendeels geschreven zijn door en voor reformatorische Nederlanders. Het gaat onder meer om artikelen uit het Reformatorisch Dagblad, kerkelijke tijdschriften, preken en persoonlijke bekeringsverhalen. Door deze teksten digitaal toegankelijk te maken, ontstond de mogelijkheid om ze op nieuwe manieren te analyseren.
De auteur maakt gebruik van computationele methoden, waarbij computers grote hoeveelheden tekst analyseren om patronen in taalgebruik zichtbaar te maken. Hierdoor kunnen ontwikkelingen worden onderzocht die met traditionele onderzoeksmethoden moeilijk te zien zijn. Op basis van verschillende tekstverzamelingen wordt in dit boek het religieuze taalgebruik over een periode van ongeveer vier eeuwen in kaart gebracht.
De studie begint bij het taalgebruik van de zogenoemde ‘fijnen’ in de achttiende eeuw en loopt door tot het taalgebruik van bevindelijk gereformeerden in de twintigste en eenentwintigste eeuw. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de ontwikkeling van religieuze termen, woordkeuzes en formuleringen die kenmerkend zijn voor deze geloofstraditie.
Een belangrijk onderwerp in het boek is de zogenoemde ‘tale Kanaäns’: een manier van spreken die vaak wordt geassocieerd met bevindelijk gereformeerde gelovigen. Visscher-Houweling laat zien hoe dit taalgebruik functioneert binnen een geloofsgemeenschap en welke rol het speelt in groepsidentiteit en onderlinge herkenning.
Delven in Digibron biedt daarmee een unieke combinatie van historische studie, taalkundig onderzoek en digitale analysetechnieken. Het boek is waardevol voor lezers die geïnteresseerd zijn in religieuze geschiedenis, taalgebruik binnen geloofsgemeenschappen en de mogelijkheden van digitale onderzoeksmethoden in de geesteswetenschappen.